Op (onder)zoek in film



Weer op (onder)zoek in Nederland!

Weer terug in Nederland, met heel veel ervaringen en een ontzettend veel meegemaakt-gevoel heb ik wel het besef dat de vraag 'hoe maak je poppen' geen hoofdvraag in mijn onderzoek kan zijn. Gelukkig doe ik wel ook nog de poppen- en objecttheater opleiding dus dat onderzoek gaat sowieso wel door. Maar na het inzoomen(bijvoorbeeld de stage in Berlijn) en uitzoomen(bijvoorbeeld de mens als marionet zien) in het gebied van poppen- en objecttheater ben ik toch terug gegaan naar de allereerste vraag die ik me ook bij het begin van het onderzoekstraject heb gesteld, namelijk: waarom maak ik? -Ik maak omdat je met kunst/theater een nieuwe betekenis kan geven aan dat wat je kent. En dit geeft mij de ingang om een onderzoek te doen naar hoe je dat vorm kan geven. Dit wil ik doen door 1 object te nemen en daar iets mee te doen, waardoor er iets veranderd aan dit object, maar ook nog steeds het object is. Hoe deze verandering kan ontstaan en welke andere betekenis het object dan krijgt of er zelfs een nieuwe betekenis kan ontstaan wil ik onderzoeken.

Als object heb ik gekozen voor het (ziekenhuis)glas. Voor mij heeft dit object heel veel lading doordat het voor mij hoort bij een bepaalde periode in mijn leven. Het besef dat voor mij een glas iets anders nog kan betekenen naast het gebruiksvoorwerp wat het voor de meeste mensen is, heeft mij tot de keuze van dit object gebracht.

Om de foto's te zien kan je op het vakje boven de onderschriften van de foto's klikken.

Het glas wordt een persoonlijk object door de unieke afdruk van lippen(stift).

Het glas is meetbaar, benadrukt het object als voorwerp/materiaal.

Het glas krijgt een medische context en wordt een tussenstap doordat het water uit het glas in de spuit wordt gebracht.

Het glas wordt drager van een zuivelproduct die weer als kleur dient voor de afbeelding van het dier waar het zuivelproduct in eeste instantie vandaan komt.

De inhoud van het glas (als inspiratie;de kleur en de bellen) en mogelijkheid van het materiaal glas te gebruiken om een plek te suggereren.

Het glas kan door anderen vies gevonden worden, wat ook kan resulteren in dat ze het glas niet meer willen gebruiken. En het glas wordt ook drager van een gedateerde inhoud/informatie over een persoon.

Het glas krijgt een waarde en vertegenwoordigt een aantal.

Elk glas heeft een nummertje dat weer van iemand is, dus wordt een (ver)duidelijk(t) bezit en niet meer anoniem.

Combinatie van betekenissen: glazen die je kan herkennen als drinkglazen, maar tegelijkertijd als die van een bril. je kan het herkennen, maar toch is het nieuw, dat vind ik er interessant aan.

Het glas als een ruimte met een bepaalde functie.

Het glas als een ruimte.

Und dann.. haben wir ein Tischpuppe (tafelmarionet)

Nu eindelijk in beeld het verslag van de tijd dat je niks gehoord hebt over het poppenbouwen, maar er wel degelijk wat gebeurd is! En aangezien ze voor mij als stagaire zijnde niet heel veel voor me hebben, ben ik heel blij met de tijd die ze toch voor me vrij maken, en daarom ben ik nu dus nog hier. Want ik had vermeld dat ik 7 maart terug zou komen, maar dat wordt 11 maart. Met als resultaat, dat de pop afkomt!
Zoals in een vorig bericht beschreven, is de eerste stap geweest; het modellieren van de kop in klei:

Dan een dam van klei over de kop, zodat je 2 helften kan gipsen.

Dan met behulp van heet water de 2 helften van elkaar los wrikken.

De gipsmal van de hele kop in 2 delen

De 2 helften gekaschiert, maar zoals te zien nog niet aan elkaar gekaschiert.

De gipsmal op elkaar geklemt en de kop in latex afgegoten.

De kop ook nog in Hatovit afgegoten(soort latex, maar wordt harder), liggend op de constructietekening voor het lijf.

'Het skelet' van de handen waar met Plastiform omheen geb.oetseerd wordt

De constructie naast de voorbeeldpop, hoewel mijn pop toch weer anders wordt, maar ik heb de schoenen nageboetseerd.

Een stevig band verbind het hoofd met het lichaam.

En zijn naam is...:Herbert (naar Herbert in 'De laars en zijn sok' van Herbert Achternbusch)

Hij kan zelf zitten!

Herbert is zo goed als af, nog wat lijmen hier en daar, en nog 2 stevige draden aan de handen zodat het beter manipuleerbaar is, maar dit is het handigste pas te bevestigen als hij kleding heeft gekregen.

Modellieren und Kaschieren

Een nadeel van veel meemaken, is dat er veel op te schrijven is, maar geen tijd om iets te plaatsen. Maar bij nu toch een bericht! Ik ben nu dus doordeweeks sinds vorige week donderdag alle dagen in de werkplaats van de afdeling Puppenspielkunst aan de Ernst Busch.

Er werken twee mensen in die werkplaats; Ingo Mewes en Karin Tiefensee. Met Ingo heb ik contact gehad voor ik daadwerkelijk naar Berlijn ben gegaan, maar hij was ziek toen ik woensdag de 16 in principe zou beginnen. Dus toen ben ik, zoals te lezen in het vorige bericht, de stad in gegaan. Donderdag ben ik toch naar de Ernst Busch gegaan en Karin was er wel en tot nu toe is zij eigenlijk degene bij wie ik werk. Zij is meer van de vormgeving, zij is oorspronkelijk ook kunstenares, en Ingo is meer van de techniek, hij heeft de opleiding Puppenspiel ook daadwerkelijk zelf gevolgd. Hun werkplaats is dan ook eigenlijk in 2en te delen. De ene kant is meer de beeldhouwkant, en de andere met alle machines en technische middelen. Donderdag heeft Karin me vooral de school laten zien en de opslag van de poppen is daar groter dan van de kostuums!

Nog nooit zoveel verschillende soorten poppen bij elkaar in 1 ruimte gezien, en ik mocht daar gelijk in mn eentje tussen al die wonderschone wezentjes een half uur me afvragen hoe ik in dat halve uur zo goed mogelijk alles in me op kon nemen. In de werkplaats werkt het eigenlijk een beetje zoals in die van de HKU, vanuit projecten en vragen van studenten zelf en het repareren van bestaande poppen ontstaan de werkzaamheden. De dagen erna heb ik een kop gekleid, daarvan een mal van gips van gemaakt. Dat was al veel werk, waar ik tot en met maandag mee bezig ben geweest. En dinsdag en woensdag heb ik een studente geholpen met het maken van gipsen mallen van 2 grote koppen die ze gemaakt had. Dinsdagavond was er een presentatie van de start van een project voor derdejaars, waar Ingo ook bij aanwezig was. Woensdag was hij er ook even, maar ging toch weer ziek naar huis. Hij had me toch nog geholpen met het gieten van latex in mijn gipsen mal. Vandaag heb ik die kop van latex uit de mal gehaald, en opgevuld. En de mal vandaag gebruikt om te kaschieren. Dit houdt in een kop maken in de mal van papier verbonden met een mengsel van behangerslijm en houtlijm. Ondertussen zien wat Karin allemaal nog meer kan, en helpen met een decor in elkaar zetten, in dit geval een soort poppenkast, voor een jongen die uit Afghanistan voor een half jaar aan de Ernst Busch heeft kunnen studeren en zaterdag zijn 'eindvoorstelling' heeft. Hopelijk geeft dit een beetje een indruk van waar ik mee bezig ben hier, door al die indrukken is wat ik concreet meemaak lastig te vatten in woorden, maar ik zal proberen pogingen te blijven doen!

Hetzelfde anders

Vorig bericht ging daar ook vooral over; datgene wat je kent, op z'n manier benaderen dat er een nieuwe wereld bij kan komen, dat is eigenlijk ook op een bepaalde manier zo als je in een nieuwe omgeving bent. Ik ben nog nooit in Berlijn geweest en nu ik daar ben, moet ik hier weer opnieuw het openbaar vervoer-systeem ontdekken terwijl ik wel het fenomeen openbaar vervoer ken. Evenals bijvoorbeeld het brood hier, als je denkt een brood te herkennen als in Nederland is het qua smaak toch echt anders..
Het is misschien een zijspoor, maar misschien een concreter voorbeeld was vandaag de tentoonstelling in het KW-Berlin van Absalon. Deze kunstenaar heeft vooral ruimtelijke beelden gebaseerd op de cirkel en rechthoeken gemaakt. Dit is tenminste hoe ik het uitleg. Er waren grote werken van hem te zien, waar je ook daadwerkelijk in kon, als ware het kleine gebouwen, geheel ook ingericht met vormen die aan meubels deden denken. Deze figuren waren ook in maquette-vorm te zien en in grotere beelden.
Te zien op de foto:

Bijna al zijn beelden waren in het wit. Ik vond het heel interessant hoe hij in een vorm weer met een andere vorm wist te combineren en zo een nieuwe vorm weet te creeeren. Bijvoorbeeld door een cirkel uit een rechthoek te halen. Of in 1 beeld meerdere mogelijkheden van 1 vorm samen te brengen, door bijvoorbeeld een rechthoek te maken waar hij dan weer aan 1 kant een hoek uit haalt, waardoor je tegelijkertijd 2 rechthoeken ziet, 1 daadwerkelijk en 1 in de restvorm.
Dit deed mij weer veel bewuster worden van de vormen om mij heen, en zat zelfs zeer geinspireerd op de wc, ervan overtuigd ook een Absalon in spe te zien:

Wel leuk dat ik een slot dan juist als een eye-opener zie! Dat vind ik zo fijn als een kunstenaar mij weer met nieuwe ogen, misschien een betere benadering, dan andere ogen, laat kijken, of geresette ogen, want het zijn nog altijd dezelfde ogen. En wat ik extra leuk vond, is dat het enige beeld dat niet wit was, en ook echt anders was dan de rest, een soort van marionet was, daar deed het mij in ieder geval aan denken.

En verder waren er nog opnames te zien van Absalon zelf als performer in zo'n witte ruimte, verschillend ingericht. Hij deed daarin dagelijkse handelingen, zoals eten of aankleden, 1 voor 1, dus de handeling herken je, maar doordat de ruimte zo abstract is, krijgt het toch een andere lading mee, die niet duidelijk te benoemen is. Waar zijn ruimtelijk werk heel mooi samen kwam met Absalon als performer was voor mij in de opname te zien waarin hij zich uitkleedde en in die ruimte zag je verder een langwerpig blok. Op een gegeven moment stapte hij daarin, en hoorde je water, bleek het dus een bad te zijn. Zo transformeerde een vorm in een (gebruiks)voorwerp.
Erg inspirerend dus!

Gestart!

Gisteren ben ik met de trein naar Berlijn vertrokken(en goed aangekomen overigens) en met de reis werd ook gelijk mijn onderzoek weer in gang gezet. Te zien in de foto die ik onderweg, vanuit de trein, gemaakt heb.

Vorige week had ik een gesprek met Trudi (1 van de begeleiders van het afstudeerproject) over dat je met kunst 'datgene wat je kent een andere lading mee kan geven/nieuwe betekenis'. Het mooie daarvan is, dat je en een nieuwe wereld ontdekt, maar ook extra bewust wordt van hoe je de wereld ziet. Eigenlijk is dit altijd aan de hand, als je met 2 personen tegelijkertijd kijkt naar bijvoorbeeld een boom die door de wind bewogen wordt, weet je dat je naar het zelfde kijkt, en dat je het allebei kent, het fenomeen boom, maar je weet ook dat je nooit precies hetzelfde ziet.
Deze foto maakt dat zichtbaar, die twee werelden tegelijkertijd. Het is een wolk, maar ook een hand. Dat vind ik zo interessant, dat wat je kent net veranderen, maar niet onbekend maken, waardoor er een nieuwe wereld bij kan komen, maar de bestaande wereld niet ontkent.

Berlijn

Een ander punt in mijn stappenplan voor mijn onderzoek is Berlijn. In Berlijn zit de Hochschule fur Schauspielkunst Ernst Busch, waar je ook de opleiding Puppenspiel kunt volgen. Aangezien in Nederland geen 4-jarige opleiding in poppen-en objecttheater aan een kunstacademie is, ben ik erg benieuwd hoe het daar is. Tijdens de opleiding krijgen ze niet specifiek les in het maken van poppen. Wel is er een werkplaats waar ze terecht kunnen om poppen te maken en te laten repareren. In deze werkplaats werken Ingo Mewes en Karin Tiefensee. En met vooral Ingo heb ik mailcontact gehad, en ik kan daar de periode dat ik er ben in die werkplaats meelopen! Ik weet nog niet precies wat ik daar kan gaan doen, maar dat weten zij ook niet altijd van te voren. Maar sowieso hebben ze veel kennis in huis over het maken van poppen. Voor deze kennis en inspiratie, mede door musea die ik wil gaan bezoeken ben ik op het plan gekomen naar Berlijn te gaan. En dat is nu werkelijkheid geworden;na het regelen van een beurs en een verblijfplaats kon ik daadwerkelijk een treinkaartje kopen naar Berlijn. Ik vertrek dinsdag 15 februari. Ik heb een enkeltje gekocht, zodat ik eventueel nog mijn terugkeerdatum kan veranderen, maar in principe wil ik maandag 7 maart weer terug in Nederland zijn. En via deze blog hoop ik jullie op de hoogte kunnen houden van mijn belevenissen daar!

Herman

Voor de poppen- en objectheateropleiding kreeg ik de oprdracht om een pop te maken naar aanleiding van iemand die een contactadvertentie heeft geschreven. In de door mij gekozen staat: Man(61)1.72, slank, grijze bakkebaarden, trui, zoekt vrl. gezelschap voor dans, toneel en kamermuziek, om niet alleen ontroerd te zijn.

Dit is Herman, en heb hem, geïnspireerd door het woord trui, naast dat hij er een aan heeft, van trui gemaakt.
In deze les hebben we besproken wat drama inhoud en welke rol poppen daarin kunnen spelen.
'Het ondraaglijke dragelijk maken' heb ik als een belangrijk punt in mijn afstudeeronderzoekplan geschreven, en dit kwam ook aan de orde in de les waarin Pieter Vrijman het zo formuleerde: 'Omdat de handeling theater is geworden wordt de gruwel van het dagelijks leven dragelijk gemaakt. Het prettige van poppen en objecttheater is dat veel ongelooflijks en gruwlijks wél getoond kan worden.' En hij lichtte het toe, waarin voor mij weer bevestigd werd waarom ik poppen-en objecttheater zo fascinerend vind: 'Doordat zich alles afspeelt tussen dode dingen wordt een afstand tot het gebodene gecreeerd, veel meer dan mogelijk is dan als de acteurs mensen zijn. het lijkt echt, maar we zijn ons drommels goed bewust dat 't niet echt is. Wat zich voor onze ogen afspeelt verwijst wel naar de werkelijkheid zoals wij die kennen, maar we zien dat de makers de suggestie creeren met dingen van hout, van lappen, van plastic en metaal en meesta zien we ook nog dat het manipulators zijn die dit alles in beweging zetten. Poppen-en objecttheater voegt een nieuwe spanning toe, namelijk de bewondering, de verrassing en de nieuwsgierigheid naar hoe dit bewegingsspel is gefabriceerd.'

Poppen-en objecttheateropleiding

Een andere punt die ik noemde in mijn afstudeeronderzoekplan is het volgen van de poppen- en objecttheateropleiding. Hiermee ben ik in januari 2010 begonnen. In december van dat jaar heb ik het eerste jaar afgerond en in januari van dit jaar ben ik met het tweede jaar begonnen.
Omdat ik in de zomer van 2009 meegewerkt heb aan de poppen bij tgWinterberg, werd ik daar zeker van mijn fascinatie voor poppen-en objectheater. Bij het maken merkte ik dat ik eerder kunstwerken aan het maken was dan bespeelbare poppen/objecten. Om poppen te kunnen maken moet je weten wat ze voor het spel moeten kunnen en daarvoor is het goed om ook te weten hoe je een pop kan manipuleren.
De fascinatie was voor mezelf in ieder geval duidelijk en ben ook aan deze opleiding begonnen ook in het kader voor mijn afstudeeronderzoek.

Dit is een foto gemaakt tijdens het eerste lesweekend(15 en 16 januari). Hierin kregen we les van Marlyn Coetsier, waarin we een pop moesten manipuleren en ook nog schakelen naar een eigen spellijn.

Poppenboek

In de presentatie/het plan voor het onderzoek heb ik een paar stappen genoemd waar ik aan wilde werken. En 1 daarvan was een fotoboek maken met de poppen en poppen-en objecttheatergerelateerde werken die ik heb gemaakt.
Deze is nu af, het is een album geworden, zodat ik het kan blijven aanvullen en ook meenemen naar Berlijn.

Feike Boschma

Feike Boschma (geboren 24-4-1921)is een bekende poppenspeler in Nederland. Ook wel omschreven als 'een beeldhouwer van bewegende beelden'.
Hij speelt voornamelijk met zelfgemaakte marionetten. Hij laat zich daarbij leiden door wat het materiaal, vooral lappen, hem geeft in beweging.
Lang al had ik de wens bij hem langs te gaan, en had vandaag een afspraak met hem.

Pitch van het onderzoek

Vandaag was het dan zover; het helder kunnen formuleren wat je fascineert en waar je je mee bezig wilt houden, al dan niet met al een heldere onderzoeksvraag!
De lancering van deze blog is dan ook mijn eerste actie-punt en een blijvende activiteit tijdens mijn afstudeerperiode.